Hoe kun je als overheid écht functioneren? Hoe sluit je aan bij behoeften van burgers, bij de dynamieken in de maatschappij? En hoe kun je als overheid tot nieuwe, innovatieve oplossingen komen? Naar mijn idee kan dat alleen als we het sámen doen. Als we mensen de mogelijkheid bieden om te participeren. Dat kan op allerlei manieren, maar één aspect is daarbij naar mijn idee essentieel: de ‘derde helft’.

Dat klinkt waarschijnlijk gek. Toch geloof ik sterk in deze derde helft: in het gesprek ná het officiële gesprek, het gedeelte met een drankje na afloop van bijvoorbeeld een participatieavond. Want zoals ik zojuist al aangaf: we moeten het sámen doen. En ‘samen’ ontstaat in die derde helft!

Nieuwe ideeën en oplossingen komen het beste tot uiting in een omgeving waarin verschillende perspectieven er mogen zijn. Waarin bewust ruimte wordt gemaakt voor afwijkende visies en denkkaders. Mensen écht laten participeren is dus van groot belang. Tegelijkertijd bemerk ik bij vele type organisaties dat er nog  een bepaalde terughoudendheid is ten opzichte van bijvoorbeeld burgerparticipatie. Er is een bepaalde angst voor pittige discussies die uit kunnen monden in heftige emotionele bijeenkomsten. In het ergste geval is er de angst voor een negatieve beïnvloeding door enkele personen of zelfs angst voor relschoppers. Dat begrijp ik. Maar júíst met die personen wil ik in gesprek.

En dan komt ‘de derde helft’ om de hoek kijken. Want de derde helft is het moment met iets fris, een biertje en soms een hapje. Het moment om uit de formele avond te stappen. Als ik een biertje pak samen met een bewoner, dan verandert er iets. We raken aan de praat, vanuit oprechte interesse stel ik vragen, luister en probeer de ander te begrijpen. En langzaam breekt dan het ijs. En ineens ben ik geen ambtenaar meer, maar mens. En dan kan ik eindelijk écht in gesprek: waarom is deze bewoner zo negatief over de overheid? Waarom is er geen vertrouwen meer? Wat is er gebeurd? Vaak blijkt oordeelloos luisteren en écht verbinding proberen te maken al genoeg om de negatieve houding van deze persoon te kantelen. Om een positiever beeld te creëren van de overheid. En om daarmee iets in gang te zetten.

En het mooie is: als ik eenmaal ben getransformeerd van ambtenaar naar mens, dan blijf ik mens. Oók in de eerste en tweede helft van een volgende participatieavond. Of bij andere vormen van participatie, hoe die vormen er ook uitzien. Of als ik later in het traject nog eens contact met deze mensen opneem. Zo sijpelt de derde helft het hele project binnen.

Overigens wil ik hier niet beweren dat de klassieke bewonersavonden zaligmakend zijn binnen participatietrajecten; er zijn uiteraard heel veel andere vormen van participatie, waar we afhankelijk van vele factoren voor kunnen kiezen. Maar als we er voor kiezen om een contactmoment te organiseren voor bewoners, in wat voor participatievorm dan ook, laten we zéker die derde helft niet vergeten!

Gijs van Oorschot
Veranderaar en organisatieontwikkelaar

P.S. Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die het gek vinden om namens de overheid alcohol te verstrekken op zo’n avond. En die reacties krijg ik ook regelmatig. Tegelijkertijd weet ik uit ervaring dat ik echt meer kan bereiken als ik samen met bewoners bijvoorbeeld een biertje drink, uiteraard altijd met mate.